Onze geschiedenis

Onze geschiedenis

Een Rijke historie

Uit oude gegevens is bekend dat een Vijfvinkel zich rond 1630 in Barendrecht gevestigd heeft. Hij was schoenmaker, tuigmaker en leerlooier. Hij was vermogend genoeg om aan de Singel een huis met schuur te kopen, waar hij zijn bedrijf vestigde.

In de tuin bij het huis werden kalkputten en looiputten aangelegd, en voor de voorziening van looistoffen werd een kastanjeboom geplant. Deze boom heeft daar enkele eeuwen gestaan, maar is helaas op 25 januari 1990 door een zware storm geveld.

Verder is de lezing dat de naam ‘Vijfvinckel’ een verbastering is van het oorspronkelijk Duitse ‘Funfwinckel’ dat ‘vijfhoek’ betekent. In het familiewapen is op het schild dan ook een vijfpuntige ster te zien.

De tijd waarin de eerste Vijfvinkel naar Nederland moet zijn gekomen, was de tijd van de Gouden Eeuw. Er kwamen in die tijd veel Duitsers naar Nederland. Als seizoensarbeider voor het hooien, om aan te monsteren op schepen van de VOC, of als rondreizende ambacht- en handelslieden die “de boer op gingen” met hun spullen. De voornaamste reden van mensen uit Duitstalige gebieden om in de Nederlandse gewesten hun geluk te beproeven was geld: de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden was een rijk gebied, ook nog tijdens de nadagen van de Tachtigjarige Oorlog. De Duitse gebieden waren straatarm als gevolg van de Dertigjarige Oorlog (1618-1648).

Verhalen over Nederland moeten voor de toenmalige Duitse bevolking dus buitengewoon aantrekkelijk geklonken hebben: een rijk gebied, met volop kansen op werk, geen oorlog, en, ook niet onbelangrijk in die tijd, een vrij grote mate van religieuze tolerantie, zowel voor katholieken, joden als protestanten.

Er is bronnenmateriaal gevonden dat ons iets meer kan vertellen over het leven van deze eerste Vijfvinkel in Barendrecht, Aart Vijfvinkel genaamd. In de archieven van de hervormde kerk zijn rekeningen gevonden waarop hij de kosten voor het repareren van schoenen voor de diaconie in rekening bracht. Ook is in de archieven van de historische vereniging een notariële akte gevonden, gedateerd op 29 oktober 1677. In deze akte regelt Aart Vijfvinkel de nalatenschap aan zijn vijf kinderen. Alle kinderen hebben de akte zelf met hun naam ondertekend, waaruit blijkt dat zij konden lezen en schrijven. In die tijd was dat vrij bijzonder, omdat lang niet iedereen het zich kon veroorloven om zijn kinderen naar school te laten gaan.

Sinds de 17e eeuw zijn er altijd Vijfvinkels geweest in Barendrecht die zich bezig hebben gehouden met leer. We maken een kleine sprong in de tijd, naar 1842. In dat jaar werd weer een Aart Vijfvinkel geboren, die zich als schoenmaker vestigde in Barendrecht. Zijn huis aan de Dorpsstraat Oost is inmiddels gesloopt. Tijdens zijn leven sloot hij zich aan bij de Doleantie, de kerkscheuring die in 1886 plaatsvond onder leiding van dominee Abraham Kuyper. In dat jaar braken een aantal kerkenraden, in totaal zo’n tachtig man, met het bestuur van de Nederlandse Hervormde Kerk. Op grond van deze beslissing werd Aart Vijfvinkel de huur opgezegd, waarna hij zich aan de Singel vestigde. Tegenover zijn huis werd de nieuwe Gereformeerde Kerk gebouwd, met pastorie. In deze pastorie zijn nu drukkerij ‘Barendrecht’ en de uitgever van de Schakel gevestigd. Van deze Aart is bekend dat hij een aantal jaren heeft gefungeerd als zogenaamde ‘voorzanger’ in de kerk, omdat er geen orgel voor handen was. Aart en zijn vrouw leidden een vruchtbaar leven, want zij kregen maar liefst 16 kinderen. Omdat de kindersterfte in die tijd nog erg groot was, zijn hiervan slechts zeven zoons en één dochter volwassen geworden. Van deze zeven zoons bleven er drie in Barendrecht wonen: Willem, Pieter en Izaäk.


Willem Vijfvinkel bleef in het pand van zijn vader aan de Singel werken, en werd later opgevolgd door zijn zoon Arie Vijfvinkel, die samen met zijn broer Maarten het bedrijf voortzette. Arie Vijfvinkel was maatschappelijk zeer betrokken. Hij was onder meer actief bij de Brandweer als commandant en hij was voorzitter van de diaconie. Verder was hij oprichter van de Gezinshulp in Barendrecht. Pieter Vijfvinkel vestigde zich in het centrum. Hij overleed jong en zijn bedrijf werd overgenomen door Johannes Wesdijk, de vader van onder meer Koos Wesdijk en Arie Wesdijk. Hieruit zijn de volgende bedrijven ontstaan: Drukkerij Barendrecht, Wesdijk Warenhuis, Wesdijk Dierenwinkel en de speelgoedwinkel Intertoys.

Izaäk Vijfvinkel kreeg verkering met een boerendochter. Zij heette Plonia Hendrika van der Jagt, en was een dochter van Cornelis van der Jagt. Deze man was eigenaar van een boerderij aan de Voordijk. Zijn familie was niet erg ingenomen met het voorgenomen huwelijk, omdat de toekomstige schoonzoon geen boerenzoon was. De bekende dominee Vonkenberg heeft toen nog bemiddeld tussen de partijen, en in 1904 werd het huwelijk uiteindelijk gesloten. Izaäk was toen reeds 40 jaar! Hij kocht een huis in Barendrecht Oost, dicht bij de molen. In 1905 werd Aart Vijfvinkel geboren en in 1907 nog een dochter, Anna genaamd. Later was zij beter bekend onder de naam “Anna Tas”.

Het huis, nu Middenbaan 96, werd verbouwd en er werd een schoenmakerij in gevestigd. Bij de leveranciers werd dit bekend als ‘Vijfvinkel bij de molen’. Izaäk haalde de schoenen ter reparatie bij de klant aan huis op en bezorgde ze opgelapt weer terug, zoals in die tijd gebruikelijk was. Ook de verkoop van nieuwe schoenen werd ter hand genomen. Dit werd mogelijk omdat in die tijd de eerste schoenfabrieken in Brabant (bij Waalwijk) ontstonden. Om alle handel te transporteren maakte Izaäk gebruik van een flinke kar met twee grote trekhonden ervoor. In 1919 kocht Izaäk ook het naastgelegen pand, nu Middenbaan 98. Dit was een woonhuis met schuur en onderliggende stal. Deze extra ruimte bood nieuwe mogelijkheden. De schoenenwerkplaats verhuisde naar het nieuwe pand, en de hondenkar werd vervangen door een paard en wagen. De oorspronkelijke werkplaats in het oude pand werd nu ingericht als winkel; de eerste schoenenwinkel in Barendrecht.

Zoon Aart had inmiddels zijn school afgemaakt en was zich ook gaan bekwamen in het schoenenvak. Het bedrijf van zijn vader floreerde, en zoon Aart had grote plannen. Hij wilde de commerciële activiteiten uitbreiden naar Rotterdam-Zuid, IJsselmonde, Rijsoord en Heerjansdam. Vanwege de grotere afstanden moesten paard en wagen plaatsmaken voor een auto, en enige tijd later werd er voor Pieter van der Jagt, een medewerker van het bedrijf, zelfs een tweede auto aangeschaft. Rond het jaar 1930 nam Aart Vijfvinkel uiteindelijk het bedrijf van zijn vader over. Hij kocht van hem het pand waarin de werkplaats gevestigd was (huidige Middenbaan 98). In 1931 werd hier een nieuw woonhuis naast gebouwd, waarna het bestaande woonhuis naar achteren werd uitgebreid en verbouwd tot winkel. Het pand is sindsdien steeds in gebruik gebleven als winkel en vele malen verbouwd en uitgebreid.

1931 was ook het jaar dat Aart in het huwelijk trad, met Janna van der Berg. Al vrij snel was Janna zwanger, en op 13 mei 1932 beviel zij van een tweeling: Pleun en Plonie. Pleun had belangstelling voor schoenen, en na zijn schoolopleiding ging hij in 1948 dan ook meewerken in het bedrijf van zijn vader. In die tijd waren er nog behoorlijk wat diploma’s nodig om een eigen bedrijf te kunnen voeren; onder andere het middenstandsdiploma, het vakdiploma schoenhersteller, het vakdiploma schoenwinkelier, het vakdiploma kousen & sokken, en het vakdiploma lederwaren. Voor al deze onderdelen moesten cursussen worden gevolgd en examens worden afgelegd. In 1956 kon Pleun dan eindelijk mede-firmant worden van Vijfvinkel Schoenen, nadat hij een jaar eerder getrouwd was met Truus Zwaal.

In 1972 trad Aart Vijfvinkel uit het bedrijf, en in 1976 overleed hij aan de gevolgen van suikerziekte. Pleun zette het bedrijf alleen voort, maar had daarbij de hulp van veel bekwame medewerkers. Een bijzondere rol was daarbij weggelegd voor Theo Moerkerken, de zoon van Koos Moerkerken. Koos was een bekende schoenhersteller in Barendrecht. Theo verzorgde de afdeling met herenschoenen, gevestigd op de eerste etage van het pand. Onder zijn leiding is dit uiteindelijk uitgegroeid tot een aparte sportafdeling en later een sportwinkel gevestigd aan Middenbaan 100. Na het pensioen van Theo werd in 2006 besloten de deuren van de sportwinkel  te sluiten.

Uit het huwelijk van Pleun en Truus kwamen vijf kinderen voort, waarvan er één een bovengemiddelde interesse in het schoenenvak toonde. Dit was Ad Vijfvinkel. Na het havo en de middelbare detailhandelsschool te hebben afgerond, deed hij eerst wat ervaring op in andere schoenenbedrijven. In 1982 werd Ad mede-firmant van Vijfvinkel Schoenen. Het bedrijf groeide verder, en bleef bekend staan als een betrouwbaar adres voor mooie en goede schoenen, waarbij de klant in een prettige sfeer geholpen wordt door vakkundig personeel. Terwijl de kinderen opgroeiden, raakte Truus steeds meer met het bedrijf verbonden en ook zij werd mede-firmant. Truus overleed in 1997 aan kanker.

Na 50 jaar in het bedrijf gewerkt te hebben, droeg Pleun de zaak in 1998 over aan Ad en Yda. Yda, de vrouw van Ad, werkte inmiddels ook al geruime tijd mee in het bedrijf. Ad en Yda worden bijgestaan door een aantal goed gemotiveerde medewerkers. In 1999 werd het bedrijf middels een herinrichting verder gemoderniseerd. De laatste uitbreiding dateert van eind 2005. Inmiddels is Vijfvinkel Schoenen al 86 jaar in het huidige pand aan de Middenbaan gevestigd. Met een totale bedrijfsoppervlakte van ongeveer 750 vierkante meter is Vijfvinkel Schoenen één van de grootste zelfstandige schoenwinkels in deze regio.


2017 © Vijfvinkel | Al sinds 1931 een begrip op het gebied van schoenenmode in Barendrecht - Website door Bas Middelham.